پایگاه اطلاع رسانی شخصی ابوذر سیفی کلستان

۱۳ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «ابوذر سیفی کلستان» ثبت شده است

کتاب «معرفی کوتاه آینده نگاری راهبری»

کتاب «معرفی کوتاه آینده نگاری راهبری»

نویسندگان:  فرایا ون دوئینه  و  پیتر بیشاپ

مترجمین :  ابوذر سیفی کلستان و همکاران

ویراستار علمی و تخصصی: ابوذر سیفی کلستان

در این کتاب، تلاش می‌شود تا معرفی کوتاهی از آینده‌نگاری راهبردی ارائه ‌شود. مخاطبین این کتاب افرادی هستند که برای بهبود ظرفیت‌های راهبردی و توسعه‌ی راهبردهای بلندمدت، به ظرفیت‌های بالقوه‌ی آینده‌نگاری در زمینه‌های کاری‌شان (اعم از دولتی و خصوصی) علاقمند هستند.

این کتاب منطق و اصول اساسی و پایه‌ی بکارگیری فنون آینده‌نگاری را به‌عنوان بخشی از راهبرد و فرآیندهای طرح‌ریزی تشریح می‌کند و برخی روش‌های عملی آن را توضیح می‌دهد و همچنین اصول اساسی آینده‌نگاری راهبردی را از نگاه اهل فن و کاربران ارائه‌ می‌کند. این کتاب رویکردی را تبیین می‌کند که از آن طریق شما می‌توانید در مورد آینده بیاموزید و روند‌ها، پیشران‌ها و نشانه‌های تغییر را مطالعه کنید. در نهایت بر سناریوها به عنوان یکی از ابزارهای اصلی مورد استفاده در آینده‌نگاری راهبردی، تاکید ویژه‌ای می‌شود. همچنین کتاب بر گام‌های اصلی آینده‌نگاری پایه، به‌عنوان یک رویکرد کاربردی برای کارکردن با آینده‌نگاری، متمرکز است. در نهایت برخی گام‌های تکمیلی یک پروژه‌ی آینده‌نگاری به‌طور کوتاه و خلاصه هم مورد بحث قرار می‌گیرد.

معرفی کوتاه آینده نگاری راهبردی

جهان ووکا 

آینده‌نگاری راهبردی با رویکردهای طرح‌ریزی سنتی که عموماً بر اساس مدل‌ها انجام می‌شوند، متفاوت است. آینده‌نگاری راهبردی به‌ویژه در موقعیّت‌هایی که با مشخصه‌های بستر ووکا شناخته می‌شوند، استفاده می‌شود.  ووکا مخفّف واژه‌های نوسان[2]، فاقد قطعیت[3] (یا عدم قطعیّت)، پیچیده[4] و مبهم[5]  است. این مشخّصه‌ها با هم دنیا را تاحدّ زیادی غیرقابل‌پیش‌بینی و آینده را کاملاً ناشناخته می‌کنند. در یک دنیای ووکا، رویکردهای طرح‌ریزی سنّتی دیگر قادر به ارائه‌ی خروجی‌های قابل اعتماد نیستند. روش‌های آینده‌نگاری راهبردی برای مواجهه با محیط‌های ووکا طراحی شده‌اند.  

[1] VUCA

[2] Volatile

[3] Uncertain

[4] Complex

[5] Ambiguous

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
کتاب «تصویر آینده» اثر فرد پولاک

کتاب «تصویر آینده» اثر فرد پولاک

مولف: فرد پولاک

ویراستار علمی و ادبی: ابوذر سیفی کلستان

سال چاپ: بهار 1399

شابک: 2-912-452-964-978

«همه­ ی اندیشمندان بزرگی که به سیر تاریخی علاقه نشان داده‌اند، در مورد مفهوم زمان و جریان آن در تاریخ (هم) حدس‌هایی زده‌اند. مارکس، هگل، اِسپنگلر، توینبی و سوروکین هر یک (با تفاوت‌هایی) در مورد موضوع جریان _ زمان، به‌عنوان نوساناتی با الگوهای مکانیکی (ماشینی)، آینده را پیش‌بینی کرده‌اند. با این وجود، همه‌ی آن‌ها به تعامل پویای زمان با گذشته و حال بی‌توجه بوده­ اند. این کتاب با افزودن تعامل میان زمان کامل و زمان ناکامل، بُعدی جدید را به ادراک ما از فرایند تاریخی می‌افزاید. تحول اجتماعی با نگاه یک فرایند «کشش و فشار» نگریسته می ­شود که طی آن، جامعه به یکباره (و) به‌واسطه­ ی تصاویر جذب‌ کننده‌اش از آینده‌ای آرمانی به پیش رانده می‌شود،  و بواسطه‌ی گذشته­ ی درک‌شده ­اش به عقب کشیده می‌شود. انسان، بعنوان تنها حامل و تحول بخش فرهنگ، بر مرز تقسیم‌ کننده‌ی گذشته و آینده متمرکز  است. پریشانی اندیشهی انسان (ناشی) از درگیری در فرایند آگاهانه‌ی تقسیم‌بندیِ ادراکات، احساسات و پاسخ‌ها و چیدمان آن‌ها در دسته‌بندی‌های تسلسل _ زمان است. توانایی ذهنی انسان در طبقه‌بندی و بازچیدمان واقعیت در «خود» (واقعیت حال) و در رابطه با ادراکات غیر خود (دیگری) او را قادر می‌سازد تا شهروند دو جهان باشد: جهان حال و جهان تصویر شده. آینده، زادهی چنین پادنهادی است. در نتیجه، این دوزیستی (دوگانگی) بشر، پیش‌نیاز ناگزیر حرکت رویدادها در زمان و پویایی‌های تغییرات تاریخی است.»  بخشی از کتاب «تصویر آینده» اثر فرد پولاک

تصویر آینده
این کتاب از جمله آثاری است که خواندنش هر اندیشه‌ورزی را به وجد می‌آورد. اگر چه در جاهایی از کتاب بعضاً اعتقادات آرمان شهری دینی - حضرت مسیح (علیه السلام) - به طرق مختلف مورد استهزای نویسنده قرار گرفته‌است و حتی به نوعی ساده‌انگارانه حضرت عیسی مسیح (علیه السلام) مورد خطاب قرار می‌گیرد، با این وجود خواندن این کتاب همچنان توصیه می‌شود.

این کتاب با محور قرار دادن مفهوم تصویر آینده از منظر تمدن‌ها و گروه‌های مختلف - یونانیان، پارسیان، بنی اسرائیل و مسیحیت -  بر قدرت تصویر آینده و رابطه‌ی مستقیم آن با  دوام و بقای تمدن‌ها و فرهنگ‌ها تاکید ویژه‌ای دارد و در نهایت فقدان تصویر آینده در غرب را بطور جدی عامل زوال و فروپاشی غرب معرفی کرده و از هم گسیختگی تصویر آینده و  آینده‌ی شکسته‌ی فرهنگ غرب را در فصول آخر کتاب مورد بحث قرار می‌دهد. زوالی که در نظر اندیشمندان مدت‌هاست آغاز شده‌است ...

نسخه‌ی فارسی این اثر به کوشش دانشکده‌ی علوم اجتماعی و فرهنگی دانشگاه امام حسین (علیه السلام) و آقایان دکتر حسین ظفری و محمد منیری به چاپ رسید. این حقیر افتخار پیدا کردم تا ویرایش علمی و ادبی کتاب را به انجام برسانم. امید است درخور توجه و مرحمت اهالی قلم و اندیشمندان فارسی زبان بخصوص جامعه‌ی آینده‌پژوهی کشور واقع شود.


۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

نشست نیم روزه ی مبانی و برخی تجربیات آینده پژوهی

روز پنج شنبه ۲۷ تیرماه ۱۳۹۸,  به دعوت آقای دکتر حامد امینی، در باشگاه آینده نگری آیرو که در دانشگاه علم و صنعت با قوت شروع به فعالیت های آینده پژوهانه کرده اند، حضور پیدا کردم و  یک کارگاه آموزشی نیم روزه رو در جمع دانشجویان علاقمند و مشتاق آینده پژوهی داشتیم. 

یک جلسه ی بیشتر تعاملی و دوستانه که پیرامون مبانی و برخی سرخط های مهم روش شناسی آینده پژوهی و تجربیات شخصی تبادل نظر شد. 
برای این دوستان در مرکز آینده نگری آیرو آرزوی بهترین آینده ها رو دارم ...
 
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

مرجع روش شناسی آینده پژوهی

مرجع روش شناسی آینده پژوهی مشتمل بر 39 روش تاییده شده می باشد که کامل ترین نسخه ی داوری و تایید شده آن در نسخه ی 2009 آن توسط موسسه ی پروژه هزاره منتشر شده است. این مجموعه در ایران و با مجوز صاحبان اثر توسط ابوذر سیفی کلستان به فارسی برگردانده شده و در اختیار خوانندگان ایرانی و فارسی زبان قرار داد.

 چاپ اول کتاب به اتمام رسید (موجود نیست)

جهت مشاهده ی فهرست کتاب بر روی تصویر زیر کلیک بفرمائید.

Futures Research Methodology Ver 3.0

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

سمینار "آینده پژوهی علم یا هنر؟"

سمینار آینده پژوهی علم یا هنر

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
مصاحبه ی روزنامه وقایع اتفاقیه، یکشنبه 14 آذرماه 1395

مصاحبه ی روزنامه وقایع اتفاقیه، یکشنبه 14 آذرماه 1395

جهت مشاهده ی کامل مصاحبه بر روی تصویر پایین کلیک بفرمائید  


مصاحبه وقایع اتفاقیه


۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
متن کاوی منابع اطلاعات علم و فن آوری

متن کاوی منابع اطلاعات علم و فن آوری

مرجع روش شناسی آینده پژوهی؛ جلد اول صفحه 63؛ جروم سی. گلن، تئودور جی. گوردون؛ مترجم و ویراستار ابوذر سیفی کلستان

 

متن‌کاوی منابع اطلاعات علم و فن‌آوری را می‌توان به اختصار فن‌کاوی (یا کاوش فن‌آوری) نامید. مقدمه‌ی کلیدی و اساسی این است که هوش یک نیاز اولیه برای مدیریت فن‌آوری موثر است (همان طور که در سازمان های پیشرو این گونه است). عملکرد سازمان‌ها در محیط‌های رقابتی و یا مشترک باید جریان اطلاعات را برای پیشرفت‌های بیرونی فن‌آوری دنبال کند.

بدین ترتیب هوش فن‌آوری از تحلیل فن‌آوری آینده‌گرا (FTA) حمایت می‌کند. تحلیل فن‌آوری آینده‌گرا، جامعه‌ی رو به گسترشی است که بر دوره‌های جاری همایش‌هایی تاکید می‌کند که توسط موسسه‌ی مطالعات وابسته به فنآوری آینده‌نگر (IPST) میزبانی می‌شود.

این روش در بازنگری‌های مرور ادبیات سنتی تحقیق ریشه دارد. رصد یا پایش فن‌آوری، در واقع ادبیات تحقیق را برای یک فن‌آوری مورد علاقه‌ی مشخص، بازنگری می‌کند. این کار معمولاً با بررسی دامنه‌ی وسیعی از منابع صورت می‌گیرد. پویش فن‌آوری، راه‌هایی را جستجو می‌کند تا مقادیر بزرگ اطلاعات پردازش نشده را با هدف شناسایی الگوهای توسعه‌ای و رویدادهای کلیدی (توفیقات ناگهانی)، خلاصه کند. در ارتباطی نزدیک، بررسی محیطی فراهم سازی هشدارهای فوری درباره‌ی تغییرات مهم محیط‌های متفاوت را هدف قرار می‌دهد. (به عنوان مثال زمینههای رقابتی، زمینههای سیاسی و خطمشی یا زمینههای طبیعی؛ ر.ک: پویش محیطی، از گوردون و گلن).

پیدایش منابع اطلاعاتی الکترونیکی با قابلیت دسترسی گسترده، تلاش‌ها برای دستیابی به هوش را به طور کیفی و پیوسته تغییر می‌دهد. بطوری که یک فرد اکنون می‌تواند مقادیر عظیم اطلاعات را به آسانی و موثر پردازش کند. ( کتابسنجی) - شمارش نشریات و یا دیگر اقلام کتاب‌سنجی- می تواند به پیگیری (روند) توسعه‌های فناورانه و علمی کمک کند.

فن‌کاوی را می‌توان نوعی (تحلیل محتوا) نیز قلمداد کرد. تحلیل محتوا، ریشه در دوره‌ی قبل از شروع پردازش اطلاعات الکترونیکی دارد و با فراهم شدن مجموعه داده‌های الکترونیکی و نرم افزارهای تحلیل‌گر به شکوفایی رسید. یک فرد الگوها را در دوره‌ی استفاده بررسی می‌کند تا به موضوعات مورد تاکید دامنه‌ی مشخص شده، پی ببرد. متن کاوی امکان تغییرات قوی را در اختیار تحلیل‌محتوا می‌گذارد. این فعالیت جستجوگر تنها به تحلیل فن‌آوری محدود نمی‌شود.

داده‌کاوی برای استخراج اطلاعات مفید از هر نوع داده‌ای تلاش دارد اما تاکنون معمولاً برای تحلیل‌های کم ارزش از داده‌های عددی استفاده شده‌است (مانند پیدا کردن رابطهی بین خریدهای شما از طریق کارت اعتباریتان با ویژگی‌های جمعیتشناسی شما). این کاربردِ به شدت تبلیغ شده از داده‌کاوی (در جنگ بر سر افراطگرایی) در حقیقت معنای رایج آن را گسترش داده است، به گونه‌ای که می‌تواند یک آغاز سریع تحلیلی بر روی هر مجموعه‌ی حجیم از داده‌ها داشته باشد؛ مجموعه‌هایی از داده‌هایی که کیفی و بدون ساختار هستند.

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

طراحی سناریو؛ پیوند بین آینده و راهبرد

طراحی سناریو؛ پیوند بین آینده و راهبرد

نویسندگان

ماتس لیندگرن

هانس باندهولد

تهران : مرکز آینده پژوهی علوم و فناوری دفاعی٬ موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی‏‫ ، ۱۳۹۰.‬

Scenario Planning
The link between future and strategy
Mats Lindgren
Hans Bandhold

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

پویش محیطی

مرجع روش شناسی آینده پژوهی؛ جروم سی. گلن- تئودور جی. گوردون، مترجم ابوذر سیفی کلستان

(جلد اوّل، فصل دوم، صفحه ی 33)

از اولین روز پیدایش سازمان‌های اجتماعی، برخی از مردم پیشگام فرصت‌یابی و کشف خطر در گروه‌ها شدند. کشتی‌های بادبانی یک جایگاه دیده‌بانی در بالاترین قسمت دکل کشتی داشتند که  دریاها را برای داشتن مسیر امن در آب‌های ناشناخته پویش می‌کردند. امروزه ‌حرکت تمدن بشری‌ در آب‌های ناشناخته‌ای اعم از بحران‌های مالی، جهانی با تغییرات آب و هوایی، زیست‌شناسی مصنوعی و نانوتکنولوژی صورت می‌گیرد. ازاین‌رو ما بیش از همیشه نیاز داریم تا تغییرات را بشناسیم و پیامدها را ارزیابی کنیم.

ازآنجاکه برنامه‌ها بر پایهی پیش‌بینی‌ها پایه‌گذاری می‌شوند و پیش‌بینی‌ها بر پایهی فرضیات، لذا فرآیند پویش افق برای مشخص‌کردن پیشرفت‌های جدیدی که بتواند فرضیات گذشته را به چالش بکشد یا دیدگاه‌های جدیدی درباره تهدیدات یا فرصت‌های آینده ارائه کند، همیشه اقدامی محتاطانه و هوشیارانه است.

سیستم‌های پویش محیطی هشدارهای زودهنگام مربوط به تغییرات مهم را با دریافت نشانه های ضعیف (علائم هشدار دهنده‌ی ضعیف یا نشانک های ضعیف) که نشانگر ضرورت اصلاح برنامه‌ها هستند، اعلام می‌کنند.

همهی آینده‌پژوهان پویش محیطی را انجام می‌دهند برخی از آن‌ها سازمان‌دهی شده و نظام مند هستند؛ ولی همهی آن‌ها سعی می‌کنند تشخیص دهند چه چیزی ثابت است و چه چیزی متغیر و چه چیزی به‌طور مداوم تغییر می‌کند‌.

 


 

 

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

آینده پژوهی چیست؟

احتمالا شما هم عادت ندارید واژه ی آینده را بصورت جمع - آینده ها - بکار ببرید! وقتی آینده را محتوم، یکتا و منفرد تلقی کنیم، آینده برای ما تنها یک نمود و تصویر خواهد داشت، یا آینده ی روشن یا به هر حال تاریک ... اما بواقع پرداختن به مفهوم آینده چطور ممکن است؟ آینده هنوز اتفاق نیفتاده است تا بتوانیم با مقیاس و ابزار آن را بسنجیم، اندازه گیری کنیم و ... پس چطور می توانیم آینده و پدیده های مربوط به آینده را مورد مطالعه قرار دهیم؟ از سوی دیگر با وجود عدم قطعیت و ابهام موجود در آینده، خودبخود پژوهش پیرامون آینده و آینده اندیشی امری بی اساس به نظر می رسد؟

از سوی دیگر در باور و نگاه عموم مردم، آینده نگری مترادف است با فال گیری، پیش بینی، رمالی و پیش گویی!!! لذا هدف از آینده پژوهی چیست؟ آیا آینده پژوهی هم مانند روش های خرافه گرایانه قصد پیش بینی و پیش گویی دارد؟

آینده پژوهی با سابقه ی بیش از نیم قرن، امروزه به عنوان یک علم مطرح است که می خواهد با تکیه بر روش های علمی به این مهم بپردازد. وقتی از نگاه آینده پژوهانه به آینده می اندیشید دیگر آینده فقط آینده نیست، شما با آینده های چندگانه و البته مفاهیم و تعاریف متعددی از آینده روبرو هستید. آینده ی ممکن، آینده ی محتمل، آینده باورپذیر، آینده مطلوب و ... عباراتی هستند که ما را در مطالعه ی آینده کمک می کنند. اگر چه آِینده پژوهی با معرفی روش هایی نظیر پایش محیطی، مطالعه ی روند و نظایر این روش ها به شما قابلیت پیش بینی می دهد اما مطلقا هدف از آینده پژوهی پیش بینی و پیش گویی نیست... شما با داشتن پیش بینی هایی از آینده تنها در موضع انفعال قرار دارید! چرا که پیش بینی یعنی خبر از اتفاقاتی که خواه نا خواه برای شما رقم خواهد خورد و این بسیار خطرناک و نامطلوب است... اما آنچه آینده پژوهی به شما عرضه می دارد چیزی فراتر از این معناست؛ و آن "ساختن آینده" است.

شاید در اولین برخورد با عبارت آینده پژوهی (Futures Studies) یا آینده نگری (Foresight)، به یاد فالگیرها و پیش گوهایی بیفتید که با ابزارهای جادوگری رخدادهای آینده را پیش بینی می کنند، و یا از مطالعات آینده چنین تصوری در ذهن شما وجود داشته باشد.

اما به واقع چنین نیست! برای بحث در این خصوص اجازه دهید سوالی از شما بپرسم: تصور می کنیم قصد رفتن به یک گردش تفریحی در یک پارک جنگلی را دارید و برای گذراندن یک روز مفرح و شاد و البته به یادماندنی کلی برنامه ریزی کرده اید! با خانواده از منزل حرکت می کنید و به پارک جنگلی مورد نظر می رسید...، ناگهان در کمال تعجب متوجه ابرهای تیره در آسمان می شوید و اولین قطرات باران بر گونه ی شما می نشیند؟ در اینصورت به احتمال بالا با کلی گله و شکایت از آسمان و زمین، چاره ای ندارید جزء اینکه به منزل برگردید و چون احتمالا آمادگی مواجه شدن با یک هوای بارانی را نداشته اید بالکل قید پیک نیک در پارک جنگلی را می زنید! ولی اگر به گزارش هواشناسی شب گذشته کمی بیشتر اهمیت داده بودید و از وضعیت هوای امروز اطلاعات دقیقی کسب می کردید، بی تردید برای تفریح امروزتان برنامه ی متناسبی را تدارک می دید؟ مثلا به جای بازدید از یک پارک جنگلی، تدارک بازدید از یک موزه ی ملی را می دیدید یا برای رفتن به سینما و دیدن فیلم محبوبتان بصورت اینترنتی بلیط خریداری می کردید؟ و مقصد تفریح تان را تغییر می دادید! و و و... این مثال یکی از رخدادهای معمولی است که احتمالا به نوعی هر یک از ما تجربه کرده ایم، و بارزترین مشخصه ی آن غافلگیری و مواجهه با شرایطی ناخواسته است ...

مثال پیک نیک مثال جالبی است که عموما خودم برای تاکید بر اهمیت آینده نگری و آینده پژوهی از آن استفاده می کنم...

چه در سطح سازمانی و چه در سطح زندگی فردی و شخصی تصمیم گیری آگاهانه مبتنی بر یک نگاه وسیع  رو به جلو، موجب اجتناب از مواجهه با بحران ها و خسارت های مترتب بر آن خواهد شد و این حداقل فایده ی متصور برای آینده نگری است.

سازمان ها امروزه در فضای رقابت پرشتاب جهانی با چنین شرایطی سروکار دارند، چنانچه آینده نگری بعنوان یک ضرورت نادیده گرفته شود، آثار و پیامدهای این بی توجهی به قطع یقین دامن شرکت یا کسب و کار را گرفته و با بروز بحران حیات سازمان را تهدید خواهد کرد. سازمان ها امروزه برای بقاء خود ناگزیر هستند تا با آینده نگری و پیش بینی وقایع و رخدادهای پیش رو خود را برای خیزش ها و یا دور زدن گرداب ها آماده کنند و بطور خوش بینانه از فرصت های پیش رو نهایت بهره را ببرند. 

این مثال بسیار ساده نمونه ای سطحی از رویدادهای پیچیده ای بود که در فضاهای اجتماعی، زیستی، سازمانی و ... سراغ دارید. در حقیقت آینده پژوهی از روش های نظام مندی بهره می گیرد تا بتواند مدیران را در تصمیم گیری برای آینده های ممکن و محتمل هدایت کند و برای سازمان ها مزیت رقابتی و فرصت های جدید خلق کند.

در این وبسایت شما ضمن آشنایی با مفاهیم آینده پژوهی، با سازمان ها و نهادهای فعال بین المللی و ملی و چهره های فعال این حوزه آشنا می شوید. نکته ی بارز و قابل توجه در این تارنما معرفی روش های آینده پژوهی است که خواننده را در مسیر پژوهش آینده گرا قرار می دهد.

 

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰